Kontrola LMN Kontrola LMN

Do czego służy Kontrola LMN?

Do sprawdzania, czy warstwy leśnej mapy numerycznej zostały prawidłowo wykonane. Program sprawdza, poprawność geometryczną oraz kontroluje zgodność kodów z bazą LAS.
Niestety, program kontrolny, choć pomocny, nie zastąpi pracy człowieka. Często pokazuje on tylko miejsca wątpliwe, a od interpretacji zależy, czy takie miejsce zostanie uznane za błąd. Dlatego ważna jest wiedza, w jaki sposób program nasze warstwy kontroluje i do jakich tabel systemu LAS się odwołuje.

Niezbędne tabele.

Wykaz tabel potrzebnych do przeprowadzenia kontroli warstw obligatoryjnych. f_arod_cue, f_arod_land_use, f_arodes, f_degradation_dic, f_parcel, f_parcel_land_use, f_soil_species, f_soil_subtype, f_site_type_dic, f_site_level_dic, g_geo_glossary_dic, g_method_dic, g_source_dic, g_geol_depos_dic, i_inv. A kontrola warstw fakultatywnych jest prowadzona niezależnie od bazy LAS.

Czynności wstępne

Na początek warto sprawdzić rzeczy, których się od programu Kontrola LMN nie dowiemy.
- czy wszystkie wymagane przez standard warstwy zostały wykonane.
- czy struktura tabel z atrybutami warstw jest zgodna ze standardu LMN. Tabele zawierające atrybuty warstw są zawarte w pliku dBase z rozszerzeniem dbf. Informację o tabeli możemy uzyskać z większości programów bazodanowych. Paradoksalnie, najmniej do tego celu nadaje się MS Access. Za pomocą Accessa nie dowiemy się wystarczająco dużo o szerokości pól numerycznych.
- czy układ odniesień przestrzennych jest układem 1992. Ponieważ ewidencja gruntów jest najczęściej prowadzona w innych, niż układ 1992 układach, zdarza się, że wykonawca sporządza mapę w układzie obowiązującym w lokalnym ośrodku i nie dokona transformacji do układu obowiązującego w LP. Najprostszym sposobem sprawdzenia układu odniesienia jest wyświetlenie mapy nadleśnictwa wraz z sąsiednim nadleśnictwem wykonanym już w standardzie. Jeśli mapy pasują do siebie, to można domniemywać, że układ jest prawidłowy. Jeśli nie mamy sąsiedztwa, możemy sobie poradzić, wyświetlając mapę wraz z warstwami zasięgów terytorialnych DGLP. Szczególnym przypadkiem jest sytuacja, kiedy wykonawca transformuje warstwy mapy do układu 1992 w końcowym etapie prac, ale nie dokona zmian współrzędnych x, y - atrybutów warstw punktowych i przekaże je w formacie shapefile. Takie warstwy wyświetlą się wprawdzie prawidłowo, ale kontrola wykaże błędy.
- sprawdzenie zasięgu przestrzennego warstw. Ponieważ program Kontrola LMN działa jednostronnie, tzn. sprawdza jedynie zgodność obiektów na mapie z SILP, a nigdy odwrotnie, nie otrzymamy błędu, jeśli kontroli poddamy mapę niekompletna np. bez jakiegoś kompleksu leśnego!
- sprawdzenie atrybutów. Warto sprawdzić, czy atrybutu w ogóle są. Np. nie dostaniemy komunikatu o błędzie, jeśli w warstwie punkty pozostaną puste pola STABIL, czy ZRODLO. Aplikacja porównuje wpisane kody ze słownikiem, ale nie sprawdza ich logiki. Tak na przykład, jeśli w warstwie punkty zostanie wpisana METODA 7 (zdjęcia lotnicze – spektrostrefowe) i ZRODLO 4 (ciąg busolowy), co jest kombinacją mało wiarygodną, błąd nie zostanie zgłoszony. Z problemem podobnego typu spotkamy się chcąc sprawdzić, czy wszystkie numery inwentarzowe zostały przypisane do obiektów mapy. Nie otrzymamy komunikatu o błędzie, jeżeli zamiast numeru inwentarzowego do obiektu zostanie przyporządkowany kod GEOM lub ZALOZ.
 

Tak wypełniona tabela punkty nie spowoduje wystąpienia komunikatu o błędzie.

- czy przebieg elementów z różnych warstw jest ze sobą uzgodniony. O co chodzi w tym zapisie? Mamy obiekty podstawowe podzielone granicami zasięgów terytorialnych administracji leśnej; np. granicami leśnictw, albo też inne obiekty powierzchniowe np. zasięgi parków krajobrazowych… Granice biegną zazwyczaj po stałych elementach, możliwych do zidentyfikowania w terenie. Szczegółowy przebieg tych granic określają odpowiednie akty prawne, czasem opatrzone mapami. Znajdujemy w nich np. „…po drodze ze wsi X do wsi Y…” Nie wiadomo więc, czy granica biegnie środkiem drogi, brzegiem jezdni, czy może po koronie drogi? Ale na pewno nie wije się wokół niej i nie przecina jej w przypadkowych miejscach. Należy więc przyjąć któreś z rozwiązań (tu oś drogi lub jej krawędź) i konsekwentnie je stosować.


Rys. 1 Nieuzgodniony przebieg drogi i granicy leśnictwa.

Czego nie sprawdzimy?
- np. poprawności dzielenia linii na obiekty. Jak głosi standard: „obiekty liniowe zapisane są jako pojedyncze linie wyznaczające oś obiektu. Muszą być one podzielone na odcinki ze względu na zmianę szerokości, kodu, numeru inwentarza lub własności.” Niestety, nie ma sposobu, poza żmudnym przeglądaniem, na zidentyfikowanie przypadków niezgodności z tym zapisem. Ten błąd jest o tyle mało groźny, że nie zaburza funkcjonowania mapy.
- o niektórych błędach przekonamy się dopiero przeglądając warstwy pochodne, warto więc wygenerować je jeszcze przed odbiorem i przejrzeć.


Rys. 2 Przykład nieprawidłowego podziału obiektów liniowych. Na rysunku sześć takich obiektów – dróg publicznych - każda z nich została opisana numerem, dodatkowo drogi 2,3,5,6 zostały dla odróżnienia zakolorowane na brązowo. Po poprawie powinno zostać najwyżej cztery.
 

Kontrola
Jak kontrolować?

Najlepiej przyjąć podczas pierwszej kontroli, domyślne ustawienia programu. Przeglądamy protokół i wyniki kontroli w postaci plików oraz dokonujemy interpretacji błędów. Jeśli efekt jest zadowalający można pokusić się o rozszerzenie zakresu poszukiwań błędów. Oczywiście, podczas ponownego przeglądania, pomijamy obejrzane za pierwszym razem błędy. Pomocny będzie wówczas program ArcView z rozszerzeniem funkcje analityczne (geoprocessing analysis). Ponieważ decyzja o uznaniu błędu zależy od komisji dokonującej odbioru mapy, należy takie decyzje wpisywać jako komentarz do protokołu.

Jakie kontrole warto zrobić z większym, niż domyślny zakresem poszukiwania.
 

Warstwa: Linie - Węzły wiszące. Tę kontrolę najlepiej zrobić na obiektach komunikacyjnych warstwy, czyli tych, które wezmą udział w analizach sieciowych. (Ponieważ nie wiadomo, jakie to obiekty będą, musimy zdać się na, nasz ulubiony, zdrowy rozsądek). Wybieramy wiec na pewno wszystkie drogi, być może mosty, aleje itp. i ustawiamy promień przeszukiwania na np. 25, 50 lub więcej metrów.
Możemy wówczas znaleźć takie oto obrazki:


Czy faktycznie drogi leśne nie łączą się ze sobą, a łącznikiem między nimi jest kilkumetrowa linia oddziałowa? Raczej nie, ale tylko lustracja terenowa da nam odpowiedź, jak jest naprawdę.


Dwie czterometrowe drogi leśne wychodzą na grunty obce w bliskiej odległości. Może na gruncie jest między nimi łącznik?

A bardzo dociekliwi mogą też wykonać dla warstwy Linie - Występowanie linii wiszących.

 


Krótka, kilkunastometrowa droga (dla odróżnienia na rysunku zaznaczona kolorem brązowym), czy faktycznie powinna być oddzielnym obiektem? Tak, jeśli pełni dodatkowe funkcje (jest np. szlakiem turystycznym), inne niż jej przedłużenie.

Na koniec

W nadleśnictwie należy dokonać kontroli bez wykorzystania aplikacji kontrolnej, o której mowa w rozdziale 3 Załącznika nr 4 do Zarządzenia nr 74 DGLP z 21 sierpnia 2001 z późn. zmianami.

Czynności zakończeniowe:

Trzeba pamiętać, że zgodnie z zarządzeniem nr 41 z 2004 roku, kontrolę przeprowadza komisja powołana zarządzeniem dyrektora regionalnego. Wynikiem prac komisji jest protokół, którego załącznikiem może być plik raportu programu Kontrola LMN. Protokół może wyglądać tak. (kliknij)
 

Autor powyższego tekstu Leszek Tomalski
 

Wszelkie pytania na temat programu Kontrola LMN proszę kierować do Wojciecha Pardusa.